هوش هیجانی و راه‌های پرورش آن

هوش هیجانی و راه های تقویت آن

هوش هیجانی و راه‌های پرورش آن به دلیل نقش آن در میزان موفقیت کودک در زندگی اجتماعی آتی اش مورد توجه ویژه روانشناسان بوده و هست. مشاهده ادامه

ابعاد هوش در کودکان

آشنایی با انواع هوش و هوش منطقی یا ریاضی

ابعاد هوش یکی از ویژگی­ های پیچیده و مهم انسانی است. اغلب توانایی­ ها و استعدادهای فردی را به همین عامل هوش نسبت می‌دهند. هوش با اینکه امری کاملا روشن و بدیهی است، اما در عین حال پیچیده­ ترین مفهوم روانشناختی است و هنوز تعریف مشخص و واحدی توسط نظریه پردازان و روانشناسان برای این مفهوم ارائه نشده است. برخی از روانشناسان هوش را یک مفهوم یکپارچه و واحد می‌دانند. آنها به انواع هوش اعتقاد ندارند و معتقدند هوش یک عامل کلی است که بر اثر کسب تجربه و یادگیری، برخی جنبه­ های آن رشد می ­کند و برخی توانایی­ های فرد گسترش می­ یابد. در مقابل برخی دیگر از روانشناسان و متخصصان به هوش ­های چندگانه یا انواع هوش معتقدند. آنها می­ گویند هوش یک مفهوم کلی و یکپارچه نیست، بلکه هوش به چند دسته تقسیم می­ شود.

برخی روانشناسان مانند گاردنر در نظریه خود هوش را به 7 دسته تقسیم نموده است که عبارتند از: هوش زبانی یا کلامی، هوش منطقی یا هوش ریاضی، هوش فضایی، هوش بدنی- جنبشی، هوش موسیقی و هوش بین فردی یا تعاملی. بعد از او نیز برخی محققین سه بعد هوش معنوی، هوش طبیعی و هوش هستی‌گرا را به ابعاد هفت گانه او افزودند و ابعاد 10 گانه هوش را مطرح کردند. گاردنر معتقد است که در هر فردی یک یا چند نوع از هوش می­ تواند رشد کند. بنابراین او توصیه می ­کند معلمان و والدین باید دقت کنند تا دریابند کودکان در کدام یک از انواع هوش ­ها سرآمد و برتر هستند و آنها را در همان مسیر برای شکوفایی استعدادهایشان هدایت کنند (گاردنر، 2011). در ادامه به ویژگی­ های انواع هوش ­های چند گانه اشاره می­ کنیم که ممکن است به شما در شناسایی توانایی و استعداد کودک­تان کمک کند.

 

هوش بین فردی یا هیجانی

 کودکانی که دارای هوش هیجانی یا اجتماعی قوی هستند، معمولا قادرند با افراد مختلف تعامل و ارتباط خوبی برقرار سازند. این کودکان معمولا قادرند با همه گروه های سنی چه همسالان و چه بزرگسالان ارتباط و تعامل برقرار کنند. این کودکان اغلب شنوندگانی خوب، همدل و سازگارند و در بین دوستان و دیگر افراد به افرادی صلح جو شهرت دارند یا مربیان از آنان به عنوان کودکانی سازگار یاد می ­کنند. این کودکان می­ توانند احساسات افراد را به خوبی درک کنند. این کودکان در کنار دیگر همسالان به خوبی ارتباط برقرار کرده و لذا دوستان زیادی دارند و در گروه معمولا نقش رهبر را بر عهده دارند. آنها بازی ها و کارهای گروهی را بر بازی ها و کارهای فردی ترجیح می­ دهند و لذا ممکن است از اینکه مدام بخواهند در پارک یا خانه همسالان خود را جمع کنند، شما را خسته کنند.

این کودکان شخصیتی برونگرا دارند. بنابراین شرکت در ورزش های گروهی و تیمی برای این کودکان مناسب است. می ­توان تا حدودی دریافت مشاغل مناسب برای این کودکان باید با ویژگی­ های روانی و شخصیتی آنان سازگار باشد. آنها احتمالا در مشاغلی مانندمشاغل ذیل موفق‌ترند:

مدیریت، بازاریابی، وکالت، روانشناسی و …

 

هوش منطقی یا هوش ریاضی یکی از معروفترین ابعاد هوش

 کودکانی که دارای هوش منطقی یا هوش ریاضی قوی‌تر هستند، معمولا در مسائل انتزاعی مانند ریاضیات یا فیزیک توانایی و استعداد بیشتری از خود نشان می‌دهند.. این کودکان نسبت به دیگر همسالان خود، توانایی خوبی در فعالیت ­های ذهنی به ویژه بازی با اعداد و ریاضیات دارند. آنها به علوم و مسائل علمی علاقه نشان می ­دهند و همواره دوست دارند تا سر درآورند که وسایل مختلف چگونه کار می­ کنند. لذا گاهی ممکن است شما را با خراب کردن انواع اسباب بازی ها و وسایل مختلف، عصبانی کنند.

آنها معمولا عادت به شمردن و دسته بندی کردن اشیا دارند. این کودکان معمولا برای انجام کارها و فعالیت ­های خود راه و رسم ویژه­ و مخصوص به خود دارند. آنها معمولا کودکانی منظم و دقیق هستند و هر آنچه به آنها بدهید با دقت بررسی و واکاوی می کنند و شاید در انتها آنها را از هم بشکافند. این کودکان علاقه زیادی به حل معما و پازل دارند و می­ توانند مدت­ ها با آن سرگرم شوند. این کودکان عموما تمایل چندانی به کارهای گروهی و بازی های گروهی و تیمی ندارند و دوست دارند، تنهایی کار کنند یا بازی های انفرادی را ترجیح می­ دهند و احتمالا در آینده در مشاغلی همچون مشاغل ذیل موفق‌تر عمل خواهند نمود:

مهندسی، پزشکی، تحقیق و پژوهش، علوم پایه و…

 

هوش زبانی یا هوش کلامی یکی از مهمترین ابعاد هوش

 کودکانی که دارای هوش کلامی یا هوش زبانی قوی تری نسبت به همسالان خود هستند، همیشه علاقمندند تا در کتاب‌ها دنبال پاسخ سئوالات خود باشند. این کودکان علاقه زیادی به کتاب خواندن دارند یا دوست دارند والدین آنها برایشان کتاب بخوانند. آنها معمولا توانایی خوبی در فراگیری داستان و یادگیری شعر دارند. عموما علاقه دارند در مورد آنچه در کتاب خوانده‌اند و یاد گرفته‌اند، با دیگران صحبت کنند. این کودکان خزانه لغت گسترده دارند و همیشه به دنبال یادگیری کلمات جدید هستند و ممکن است شما را با سئوالات این چنینی که توضیح خواستن در مورد معنای کلمات مختلف است، خسته کنند.

آنها خیلی خوب قادرند خود و علائق خود را توصیف کنند و اگر دقت کنید دوست دارند همواره در نقش معلم چیزی را به دیگران بیاموزند چرا که از قدرت کلامی خوبی برخوردارند و خوب چیزی را توضیح و توصیف می­ کنند. آنها از معما و سئوال پاسخ دادن لذت می ­برند و معمولا در بین همسالان و دیگر افراد به پرحرفی شناخته می ­شوند.

 

هوش موسیقایی

 کودکانی که دارای هوش موسیقیایی قوی‌تری هستند، معمولا در حوزه موسیقی از خود توانایی­‌ها و استعدادهای خاصی را نشان می‌دهند. این کودکان از همان سنین ابتدایی ریتم ­ها را به خوبی تشخیص داده و استعداد ویژه‌ای در یادگیری شعر دارند. آنها در کلاس موسیقی معمولا درخشش خوبی دارند و اغلب علاقمندند تا خواننده یا موسیقی­‌دان شوند.

این کودکان اغلب با خود شعری را زمزمه می ­کنند یا شعری را برای خود می ­خوانند و گاهی ممکن است با شعر خواندن ­های مداوم و بلند شما را آزار دهند. آنها اغلب سی دی ­های شعر و موسیقی می­ خرند. بنابراین توجه کنید شاید این کودکان در ریاضی ضعیف باشند یا علاقه ای به داستان های علمی نداشته باشند، ولی در حوزه موسیقی موفق خواهند بود.

هوش فضایی یا تجسمی

 کودکانی که هوش فضایی یا تجسمی قوی دارند معمولا هنرمندانی ذاتی هستند. این کودکان نسبت به دیگر همسالان خود، بسیار جزئی‌نگر و دقیق هستند و قدرت تجسم ذهنی بسیار زیادی دارند به طوری که قادرند هر چیزی را با جزئیات زیاد تصور کنند. آن‌ها در تصویر سازی، نقاشی، انیمیشن و گرافیک استعداد خوبی دارند و در درک و شناسایی رنگ ­ها و ترکیب آنها نیز مهارت دارند. این کودکان عاشق رنگ، وسایل نقاشی، عکس و عکاسی کردن هستند و دوست دارند با عکس ها فیلم یا کارتون بسازند.

ممکن است روی دیوار اتاق­شان پر از عکس و تصویر و برچسب باشد. معمولا علاقه دارند تصاویر روزنامه و کتاب را قیچی کنند و شاید اینگونه شما را عصبانی کنند. این کودکان می­‌توانند ساعت­‌ها با رنگ و وسایل نقاشی خود سرگرم شوند. آنها از مسائل پیچیده، ماز، حل معما و پازل های پیچیده لذت می‌برند. این کودکان به دلیل همان قدرت زیاد تصویر سازی فضایی- ذهنی­ شان، تخیلی بسیار قوی دارند و لذا در امور هنری بسیار موفق‌اند و  تقریبا هر چیزی را که تصور می‌کنند، قادرند حتی گاه با جزئیات کامل ترسیم کرده یا بسازند. بنابراین کلاس‌های هنری مانند نقاشی، انیمیشن، گرافیک، عکاسی، تصویرسازی و … برای این کودکان مناسب است. آنها قابلیت خوبی دارند تا هنرمندانی عالی شوند.

هوش بدنی – حرکتی یکی از ابعاد هوش

 یکی دیگر از ابعاد هوش به قابلیت‌های حرکتی و جسمانی کودک بر می‌گردد. کودکانی که دارای هوش بدنی – حرکتی قوی هستند، شاید با مداد رنگی و کاغذ میانه‌ی خوبی نداشته باشند و در کل از بی­‌تحرکی یا یک جا نشستن زیاد خوششان نیاید، در عوض در فعالیت­ های بدنی و جسمانی استعداد خوبی دارند. این کودکان معمولا مدام در حال جست و خیز و انجام حرکات بدنی هستند و به راحتی می ­توانند از لبه ­های باریک یا روی سطوح باریک با حفظ تعادل راه بروند. علاقه زیادی به انجام حرکات آکروباتیک و کشتی گرفتن دارند.

این کودکان عموما در هنگام صحبت کردن با همه اجزای بدنشان حرف می­‌زنند یعنی مدام دست‌ها و پاهای خود را نیز در هنگام صحبت کردن به کار می‌گیرند. آنها در هماهنگی و  تعادل بدنی استعداد خوبی دارند و معمولا فعالیت‌­های بدنی و مهارت­‌های حرکتی را خوب یاد می­‌گیرند. کلاس های ورزشی به ویژه اسکیت، آکروبات، اسکی، باله و… برای این کودکان مناسب است.

آنها به دلیل هوش بالای جنبشی- حرکتی خود، هنرپیشه، ورزشکار یا بدلکاران ماهری خواهند شد.

 

هوش طبیعت­ گرا

 کودکانی که هوش طبیعت­ گرا در آنان قوی و پررنگ­‌تر از همسالان‌­شان است، عاشق طبیعت و حیوانات هستند. این کودکان علاقه زیادی به حیوانات دارند و به احتمال زیاد از شما خواهند خواست تا برایشان یک حیوان خانگی تهیه کنید.

آنها از نگهداری و رسیدگی به حیوانات یا گیاهان لذت می­‌برند. آنها دوست دارند همواره در پارک یا باغ و کوه باشند و عاشق جست و خیز در چمن ­ها و باغبانی و ور رفتن با گل و گیاه هستند. این کودکان همچنین علاقه زیادی به حشرات، حیوانات منقرض شده مثل دایناسورها و باستان شناسی دارند. معمولا از فیلم ها و داستان های مربوط به دایناسورها لذت می­ برند. ممکن است همیشه سی ‌دی­‌ها یا کتاب­‌های مربوط به حیوانات بخرند و شاید علاقمند به جمع کردن و سازمان دادن انواع برگ، سنگ یا حشرات مختلف مثل پروانه ­ها باشند.

در طبیعت ممکن است مدت ­ها با یک حشره سرگرم باشند یا زمین را برای یافتن خانه مورچه­ ها و موریانه ­ها کاوش کنند. در نقاشی­ هایشان همواره می ­توان تصاویری از طبیعت، حشرات، حیوانات و … را مشاهده کرد. این کودکان در مدرسه معمولا تحقیقات علمی و دروس علمی مانند علوم تجربی، زمین شناسی یا زیست شناسی را دوست خواهند داشت. شاید مشاغلی مانند باستان شناسی، پزشکی به ویژه حوزه تشریح، زمین شناسی، زیست شناسی یا گیاه شناسی و … برایشان مناسب باشد.

نتیجه بحث

هرگز نباید انتظار داشت که همه کودکان دانشمند یا پزشک شوند و دنیای ما فقط به دکتر و مهندس و خلبان نیاز ندارد، بلکه به هنرمند، موسیقی­دان، کارگر فنی، ورزشکار، باستان شناس، معلم و … نیز نیاز دارد. بنابراین سعی نکنید تا موضوع پرورش هوش و استعدادهای کودک خود را فقط به سمت و سویی که خود می‌خواهید سوق دهید، بلکه باید کودکان را در مسیری قرار داد تا با تجربه انواع فعالیت‌ها به رشد مناسب در ابعاد مختلف استعدادهای خود دست یابند.

بر این اساس دکتر گاردنر برای مهدکودک ­ها و مدارس و به طور کلی نظام آموزشی نیز توصیه ­های فراوانی دارد، او معتقد است کودکان نباید همگی در همه‌ ی فعالیت‌ها یا در همه‌­ی دروس مدرسه سرآمد و نابغه باشند و مربیان و معلمان باید به اصل مهم تفاوت­‌های فردی و منحصر به فرد بودن هر کودک توجه کرده و به کشف توانایی‌ها و استعدادهای فردی کودکان بپردازند. او رسالت نظام آموزشی را شکوفا کردن استعدادها می‌‌داند (گاردنر، 2011).

متخصصان تعلیم و تربیت نیز توصیه می­‌کنند که شما والدین گرامی لطفا فقط دنبال ساختن یک کودک نابغه و تمام و کمال نباشید، بلکه تلاش کنید تا فردی موفق را به جامعه تحویل دهید. بنابراین تحمیل عقاید و علائق شخصی شما والدین عزیز به کودکان، نه تنها ثمری نخواهد داشت، بلکه آینده کودک شما را نیز با مشکلات و مسائل زیادی مواجه خواهد نمود. تنها وظیفه مهم شما فراهم نمودن بستری مناسب برای رشد هوش و استعدادهای درونی کودک‌تان است. خود کودک به تدریج به سمتی که علاقه و استعداد بیشتری دارد متمایل خواهد شد و به انتخاب مسیری مبتنی بر توانایی‌های برجسته‌تر خود خواهد پرداخت.

 برای مطالعه بیشتر در مورد ابعاد هوش صفحه شناخت انواع هوش یا مقالات تقویت هوش کودک را ببینید.

منبع:

Armstrong, Thomas .(2009). Multiple Intelligences in the Classroom 3rd ed. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

Gardner, Howard.(1993). Multiple Intelligences: The Theory in Practice. New York:   Basic.

Gardner, H. (2011). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. Basic books.

Gardner, Howard. (2000). Intelligence Reframed:  Multiple Intelligences for the 21st Century.  New York:  Basic.

 

 

برای مشاوره در زمینه استعدادیابی و برنامه ریزی راهبردی توسعه منابع انسانی در سازمان، دپارتمان توسعه سرمایه انسانی شرکت راه‌کارهای هوشمند اقتصادی و مدیریتی آریافن گستر را ببینید.

ترس ­در کودکان زیر پنج سال

ترس در کودکان زیر پنج سال

در رابطه با ترس در کودکان زیر پنج سال باید بدانیم که برخی ترس ­های طبیعی بصورت غریضی از بدو تولد در انسان وجود دارد. کودکان معمولاً در سنین مختلف با ترس­‌هایی چون: ترس از حيوانات، ترس از تاريکی، ترس از غريبه‌ها و… مواجه می‌شوند. گاه والدین واقعاً نمی‌دانند که چه رفتاری بايد در مقابل اين ترس‌ها داشته باشند. مشاهده ادامه

درمان ترس در کودکان با قصه!

درمان ترس در کودکان با قصه

ترس حالتی از احساس است. تجربه­ ای ذهنی از چیزی تهدیدکننده که وجود خارجی ندارد. بچه­ ها دوره ­هایی از ترس­ های مختلف را می ­گذرانند. والدین بدون مراجعه به روانشناس خود نیز می توانند در درمان ترس در کودکان موفق باشند.

مشاهده ادامه

ترس در کودکان دبستانی و علائم آن

ترس در کودکان دبستانی

ترس در کودکان دبستانی مانند سایر دوره‌های سنی، ویژگی­‌های خاص خود را دارد. البته هر کودکی نیز ویژگی­‌های شخصیتی خاص خود را دارد. می­‌توان گفت ویژگی‌های هر کودک منحصر به فرد است. اما گاهی کودکان احساسات، هیجان‌ها و رفتارهای مشابهی از خود بروز می­‌دهند که موجب ناراحتی و مشکلاتی برای اطرافیان­شان می­‌شوند. مشاهده ادامه

سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
گفتگو در واتساپ